Тіс имплантациясы — жоғалған тістің орнына титаннан немесе цирконийден жасалған жасанды түбір (имплант) орнату және оған тіс тәрізді коронка кигізу процесі. Бұл әдіс бір немесе бірнеше тісі жоқ, сондай-ақ толық тіссіздікке (адентия) шалдыққан пациенттерге арналған. Негізгі әдістерге 2 кезеңді классикалық имплантация, тіс жұлынған бойда салынатын 1 кезеңді (immediate placement), дәлдікті арттыратын навигациялық (хирургиялық шаблонмен) және толық тіссіздік кезіндегі All-on-4/6 технологиялары жатады. Алматы клиникаларында жарнамаланатын «… теңгеден басталады» деген баға көбіне тек импланттың (бұранданың) өзін немесе хирургиялық кезеңді ғана білдіреді. Толық қалпына келтіру құнына диагностика, имплант, абатмент (тірек), коронка және қажет болса сүйек пластикасы кіреді. Сондықтан нақты смета тек 3D КТ (CBCT) түсірілімінен кейін ғана жасалады.
Имплант деген не және “имплант” пен “тіс” айырмасы
Көпшілік жағдайда пациенттер «имплант» деген сөзді толық дайын жасанды тіспен шатастырады. Медициналық тұрғыдан бұл жүйе үш бөлек компоненттен тұрады:
- Имплант (түбір орны): Сүйекке бұрап енгізілетін, көбінесе биоүйлесімді титаннан жасалған бұранда. Ол сүйекпен бірігіп (остеоинтеграция), болашақ тістің мықты негізіне айналады.
- Абатмент (abutment – тірек): Имплант пен коронканы байланыстыратын жалғастырғыш элемент. Ол стандартты немесе пациенттің қызыл иегіне қарай жеке (индивидуальный) жасалуы мүмкін.
- Коронка (crown – тіс): Көзге көрініп тұратын, шайнау функциясын атқаратын сыртқы бөлік. Ол металлокерамикадан, керамикадан (E.max) немесе цирконий диоксидінен жасалады.
Неге “имплант бағасы” бір тісті толық қалпына келтіру бағасына тең емес? Жарнамадағы төмен баға тек сүйекке енгізілетін титан бұранданың құны болуы мүмкін. Ал «дайын тіс» (кілтке дейін) бағасы абатмент пен коронканы, дәрігердің жұмысын қоса есептегенде бастапқы сомадан айтарлықтай жоғары болады.
Кімге имплантация керек және баламалар
Имплантация тісі жұлынған, жарақат салдарынан тісінен айырылған немесе туа біткен тіссіздігі бар адамдарға қажет. Дегенмен, әрқашан балама жолдар қарастырылады:
- Көпіртәрізді протез (мост): Жоғалған тістің екі жағындағы сау тістерді қайрап, соларға бекітілетін конструкция.
- Алмалы-салмалы протез (съемный протез): Толық немесе ішінара тіс жоқ кезде қолданылатын пластмасса немесе нейлон конструкциялар.
- Адгезивті көпір (адгезивный мост): Көрші тістердің ішкі жағына композитпен немесе шыны талшықпен бекітілетін уақытша шешім.
Қай кезде протез тиімді, қай кезде имплант тиімді? Егер көрші тістер сау болса, оларды қайрамау және зақымдамау үшін имплант орнатқан абзал. Имплант шайнау жүктемесін беріп, сүйек тінінің сорылуын (атрофиясын) тоқтатады. Егер пациентте қатаң қаржылық шектеулер немесе операцияға абсолюттік медициналық қарсы көрсетілімдер болса, сапалы алмалы-салмалы немесе көпір протездерін таңдаған жөн.
2-кезеңді классикалық имплантация
Бұл ең сенімді және көп зерттелген әдіс. Бірінші кезеңде имплант сүйекке орнатылып, қызыл иек тігіледі. 3-6 айдан соң (екінші кезең) абатмент пен коронка бекітіледі. Әдіс сүйек көлемі аз, синус-лифтинг немесе сүйек пластикасы жасалған пациенттерге, сондай-ақ шайнау аймағындағы (артқы) тістерді қалпына келтіруге өте лайық. Алайда, тез нәтиже (әсіресе алдыңғы тіс эстетикасы) қажет болған жағдайда ұзақ күту қолайсыз болуы мүмкін.
Кезеңдері: Хирургия -> 3-6 ай күту (остеоинтеграция) -> қызыл иек қалыптастырғыш (формирователь десны) орнату (2 апта) -> ортопедия (слепок/скан және коронка). Жалпы мерзім 4-8 айды құрайды. Артықшылығы — импланттың сүйекке бірігу (приживаемость) көрсеткіші өте жоғары және инфекция қаупі төмен. Кемшілігі — ұзақ уақытты талап етеді. Бағаға қосымша сүйек пластикасының қажеттілігі және таңдалған имплант бренді әсер етеді.
1-кезеңді (immediate placement) имплантация
Бұзылған тісті жұлып алып, сол сәтте орнына бірден имплант бұрап енгізу әдісі. Алдыңғы (күлімсіреу аймағындағы) тісінен кенеттен айырылғандарға және тіс түбірінде іріңді қабынуы жоқ пациенттерге қолайлы. Бірақ жұлынған тіс айналасында өткір қабыну (киста, периодонтит) болса немесе жұлу кезінде жарақат ауқымды болса, бұл әдіс қолданылмайды.
Кезеңдері: Тіс жұлу және имплант қою бір күнде өтеді. Коронка бірден (уақытша) немесе 3-4 айдан соң (тұрақты) қойылады. Психологиялық жайлылық, бір ғана хирургиялық араласу және қызыл иек контурын сақтап қалу — басты артықшылықтары. Кемшілігі — барлық клиникалық жағдайда жасауға рұқсат етілмейді. Бағаға уақытша коронканың құны мен дәрігердің хирургиялық біліктілігі әсер етеді.
Бірден жүктеу (immediate loading)
Имплантты орнатқаннан кейін 1-7 күн ішінде уақытша коронкамен немесе протезбен жүктеме беру технологиясы. Алдыңғы тістерін жоғалтқандарға (эстетика үшін) және All-on-4/6 технологиясымен толық протездеу қажет пациенттерге арналған. Бруксизм (тіс қайрау) немесе сүйек тығыздығы өте төмен (D4) болған жағдайда бұл әдіс импланттың бірікпей түсіп қалу қаупін арттырады, сондықтан сақтық қажет.
Операция мен уақытша коронка орнату 1-7 күн ішінде өтеді, ал 4-6 айдан кейін тұрақты коронкаға ауыстырылады. Пациенттің клиникадан бірден тіспен шығуы басты артықшылық саналады. Дегенмен, жүктемені абайлап беру керек (қатты тамақ шайнауға шектеулер бар), өйткені имплант микроқозғалысқа ұшыраса, остеоинтеграция бұзылуы мүмкін. Бағаға уақытша және тұрақты конструкцияларды бөлек төлеу қажеттілігі әсер етеді.
Навигациялық имплантация (шаблон/гид)
КТ (CBCT) және 3D-сканер деректері негізінде арнайы хирургиялық шаблон (гид) басып шығарылады. Ол арқылы имплант миллиметрлік дәлдікпен, қызыл иекті тілмей (тесу арқылы) енгізіледі. Бұл әдіс анатомдық құрылымдарға (нерв, гаймор қуысы) жақын орналасқан қиын жағдайларда және қатар бірнеше имплант қою керек болғанда өте пайдалы. Ауызды кең аша алмайтын пациенттерге шаблонмен жұмыс істеу қиынға соғуы мүмкін.
Жоспарлау және 3D басып шығару 3-7 күнді алады, ал операцияның өзі өте жылдам өтеді (орташа 15-20 минут/имплант). Операциядан кейінгі ісіну мен ауырсынудың өте аз болуы (тігіссіз) және жоғары дәлдік бұл әдістің артықшылығы. Кемшілігі — CAD/CAM маманының жұмысы мен шаблонды 3D басып шығару құны жалпы сметаға қосылады, бұл бағаны өсіреді.
All-on-4 / All-on-6 (бір жақ/екі жақ)
Толық тіссіз жақ сүйекке 4 немесе 6 имплант орнатылып, оған тұтас бекітілген протез (10-14 тіс) бұралады. Артқы импланттар сүйек ауданын максималды пайдалану үшін бұрышпен (ангуляция) қойылады. Мүлдем тісі жоқ немесе қалған тістері жұлуға жататын, сүйек көлемі орташа немесе төмен пациенттерге лайық. Асқынған пародонтит немесе қатты сүйек атрофиясы кезінде бұл классикалық жүйелер жарамай қалуы мүмкін (скуловой/Zygoma импланттары қажет болуы ықтимал).
Бірінші күні тістерді жұлу және 4/6 имплант қою өтеді. Одан кейінгі 2-7 күн ішінде металл армировкасы бар уақытша акрил протез бекітіледі. 6 айдан кейін ол тұрақты (титан балка + цирконий немесе керамокомпозит) протезге ауыстырылады. Көп жағдайда сүйек пластикасынсыз бірнеше күнде толық шайнау функциясын қайтару — бұл әдістің басты жеңісі. Бірақ құрылғы күрделі болғандықтан, гигиенаны өте қатаң сақтауды талап етеді. Протез материалы (акрил, цирконий) мен имплант саны (4 немесе 6) бағаға тікелей әсер етеді.
КЕЗЕҢДЕР (Пациентке түсінікті тізбек)
- Диагностика: Ауыз қуысын қарау, міндетті түрде 3D КТ (CBCT) түсіру. Қажет болса, бет пен тістердің фотопротоколы және интраоральды 3D сканерлеу жасалады.
- Ем жоспары және смета: Дәрігерлер консилиумы (хирург + ортопед) импланттың орнын, бұрышын виртуалды түрде жоспарлайды. Пациентке бағасы мен мерзімі көрсетілген нақты жазбаша смета беріледі.
- Дайындық: Тістерді кәсіби тазалау (гигиена), тісжегіні (кариес) емдеу. Қажет болса, сүйек өсіру (синус-лифтинг) жасалады.
- Хирургия: Жергілікті анестезия (немесе седация) астында имплант орнату. Бір имплант орнату орташа есеппен 20-40 минут алады.
- Остеоинтеграция (күту мерзімі): Төменгі жақта 3-4 ай, жоғарғы жақта 4-6 ай импланттың сүйекке сіңісу процесі жүреді.
- Ортопедия: Имплант ашылып, қызыл иек қалыптастырғыш қойылады. Одан кейін абатмент бекітіліп, слепок/скан арқылы жеке коронка (немесе протез) жасалып кигізіледі.
- Бақылау және күтім: Пациент жылына 1-2 рет кәсіби тазалауға және рентгендік бақылауға келіп тұруы шарт.
БАҒА (Алматы 2026) — Құрауыштар және Диапазондар
Алматыдағы стоматологиялық қызметтер нарығында баға клиниканың деңгейіне, қолданылатын жабдыққа және материалдарға байланысты қатты өзгереді. Толыққанды емдеу жоспарын жасағанда баға келесі құрауыштарға бөлінеді:
- Консультация / диагностика / КТ: 0 – 20 000 ₸
- Имплант орнату (хирургия + бұранда): 80 000 – 600 000 ₸
- Қызыл иек қалыптастырғыш (формирователь): 15 000 – 40 000 ₸
- Абатмент + Коронка (ортопедия): 45 000 – 360 000 ₸
- Қосымша (қажет болса): Сүйек пластикасы / синус-лифтинг 49 900 – 300 000 ₸ аралығында.
| Сценарий (1 тісті толық қалпына келтіру) | Бренд мысалдары | Шамамен бағасы (кілтке дейін) | Кімге арналған |
|---|---|---|---|
| Эконом / Базалық | Osstem, Dentium, AnyOne | 150 000 – 250 000 ₸ | Бюджетті оңтайландыруды қалайтындарға, стандартты жағдайларға . |
| Орташа (Business) | MegaGen, BioHorizons | 250 000 – 400 000 ₸ | Жылдам бірігу, күрделірек анатомиялық жағдайлар үшін . |
| Премиум | Straumann, Nobel | 450 000 – 800 000+ ₸ | Ең жоғары эстетика, сүйек аз кезде, тез жүктеме беруге . |
All-on-4 / All-on-6 үшін баға бір жаққа (төменгі немесе жоғарғы) есептеледі және протез материалына тікелей байланысты.
Маркетингтік уәделерді қалай сүзу керек?
Кейбір жарнамалық ұрандар шындыққа толық сәйкес келмеуі мүмкін.
- “Тіс 50 000 теңгеге” — бұл тек бұранданың өзіндік құны немесе науқандық (акция) баға болуы ықтимал, абатмент пен коронка үшін бөлек төлейсіз.
- “100% приживаемость” — медицинада 100% кепілдік болмайды, әлемдік остеоинтеграция статистикасы 95-98% құрайды.
- “Бір күнде бәрі дайын” — клиникадан шыққанда уақытша конструкция қойылуы мүмкін, бірақ оны кейін тұрақтыға ауыстыру керек (ол да қосымша ақша тұрады).
- “Ауырмайды” — операция кезінде анестезиямен ауырсыну болмаса да, одан кейінгі күндері тігіс айналасында ісіну және сыздау табиғи реакция саналады.
Неге баға әртүрлі?
Баға белгілеу бірнеше факторға тікелей тәуелді. Ең бастысы сүйек көлемі — сүйек жетіспесе, оны өсіру (костная пластика) қосымша материал мен уақытты талап етеді. Бренд және имплант жүйесі де маңызды: титанның тазалығы, беткі қабатының өңделуі бірігу жылдамдығына әсер етеді (мысалы, Straumann импланттары қанмен тез байланысқа түсетін SLActive жабынына ие). Жоғары санатты, шетелде біліктілігін арттырған хирургтің қызметі қымбатырақ бағаланады. Протез материалы пластмасса болса арзан, ал CAD/CAM әдісімен жонылған цирконий диоксиді болса ең қымбат, әрі табиғи көрінеді. Сонымен қатар, өз ішінде 3D КТ, сканері, меншікті зертханасы және қатаң стерильдеу протоколы бар клиникалардың операциялық шығындары жоғары болады.
ҚАРСЫ КӨРСЕТІЛІМДЕР ЖӘНЕ ТӘУЕКЕЛДЕР
Имплантация кез келген адамға жасала бермейді. Қарсы көрсетілімдерді екі топқа бөлеміз:
- Абсолютті (мүлдем жасауға болмайтын жағдайлар): Қан ұю жүйесінің ауыр бұзылыстары, орталық жүйке жүйесінің ауыр аурулары (психиатриялық аурулар), иммундық жүйенің ауыр патологиялары және активті туберкулез.
- Салыстырмалы (емдеп немесе бақылап барып жасауға болатын): Бұл жағдайларда тәуекелдерді азайтуға болады.
Егер пародонтит немесе қабыну болса, пародонтолог алдымен қызыл иекті емдеп, инфекцияны жояды. Бұл жағдайда пациент үйдегі гигиенаны мінсіз деңгейге көтеруі тиіс. Бруксизм (тіс қысып-үйкелеу) кезінде гнатолог буынды тексеріп, түнгі қорғаныс капасын (сплинт) жасайды, ал пациент оны ұйықтар алдында міндетті түрде тағады. Темекі шегу импланттың бірікпеу қаупін 2-3 есе арттырады. Дәрігер гидрофильді импланттар ұсынуы мүмкін, ал пациент операцияға дейін және одан кейін кем дегенде 2-4 апта темекіні (оның ішінде вейп, IQOS) тастауы қажет. Компенсацияланған (қант деңгейі тұрақты бақылаудағы) қант диабеті кезінде эндокринологтың рұқсатымен имплант қоюға болады. Остеопороз және бисфосфонат қабылдау сүйек жазылуын тежейтіндіктен, ревматологпен бірге дәрі қабылдауды тоқтату мәселесі алдын ала шешіледі.
Қалай клиника/имплантолог таңдау керек (Алматы)
Алматыда жүздеген стоматология бар, олардың арасынан сенімдісін табу үшін мына чек-листті қолданыңыз:
- КТ міндетті ме? Егер дәрігер КТ-сыз (тек панорамалық 2D суретпен) “имплант қоямын” десе, басқа клиника іздеген жөн.
- Жоспар/смета жазбаша ма? Қол қойылған, әрбір компоненттің бағасы көрсетілген қаржылық жоспар талап етіңіз.
- Имплант паспорты: Операциядан кейін сізге импланттың бренді, сериялық нөмірі (штрих-код) жапсырылған кітапша берілуі керек. Бұл тұпнұсқалықтың кепілі.
- Стерильдеу және операциялық бөлме: Имплантация кәдімгі емдеу креслосында емес, арнайы хирургиялық блокта, стерильді киіммен жасалғаны абзал.
- Кепілдік шарттары: Зауыттың бұрандаға беретін “өмір бойы кепілдігі” мен клиниканың дәрігер жұмысына беретін кепілдігі (1-5 жыл) екі бөлек ұғым. Келісімшартта не кіретіні нақты жазылуы керек.
- Бақылау визиттері: Сауатты клиника остеоинтеграция кезеңінде сізді бақылауға шақырып тұрады.
Имплантқа күтім және қызмет мерзімі
Импланттың қызмет мерзімі көбінесе дәрігерге емес, пациенттің үйдегі күтіміне байланысты. Жасанды тістің айналасында нерв болмағандықтан, қабыну басталғанда (периимплантит) пациент ауырсынуды уақытылы сезбей қалуы мүмкін.
- Күтім тәртібі: Күніне 2 рет жұмсақ немесе орташа щеткамен тазалау керек. Тіс пастасының құрамында қатты абразив болмағаны жөн.
- Ирригатор міндетті: Әсіресе All-on-4/6 немесе көпір протездері бар адамдарға қызыл иек астындағы тамақ қалдықтарын су қысымымен жуып шығару үшін су ирригаторы өмірлік қажеттілік.
- Кәсіби тазалау: Әр 6 ай сайын гигиенистке барып, ультрадыбыспен немесе AirFlow (арнайы имплантқа арналған ұнтақпен) тазалату қажет.
- Қашан дәрігерге бару керек: Қызыл иек қанаса, коронка қозғала бастаса, ауызға жағымсыз дәм немесе иіс келсе күтпей дәрігерге көрініңіз.
FAQ
Алматыда 1 тіс имплантациясы қанша тұрады?
Толық (кілтке дейін) құны эконом сегментте 150 000 – 250 000 теңге, премиумда 450 000 – 800 000 теңге аралығында.
Имплантацияның бірінші кезеңі қалай аталады?
Хирургиялық кезең (имплантты сүйекке енгізу және тігіс салу) деп аталады.
Қанша уақыт күтеді?
Астыңғы жақта 3-4 ай, үстіңгі жақта 4-6 ай (остеоинтеграция процесі).
Ауырта ма? (анестезия/қалпына келу)
Операция заманауи жергілікті анестезиямен өтеді, мүлдем ауырмайды. Анестезия қайтқан соң 2-3 күн ісіну және сыздау болуы қалыпты жағдай.
Имплант “өмір бойы” ма?
Импланттың өзі (титан) бұзылмайды, оған зауыт өмірлік кепілдік береді. Бірақ айналасындағы сүйек тіні мен қызыл иек дұрыс күтім болмаса сорылып кетуі мүмкін. Коронканың қызмет мерзімі 10-15 жыл.
All-on-4 кімге болады?
Толықтай тіссіз немесе қалған тістері үмітсіз, жұлуға жататын пациенттерге арналған.
Сүйек жетіспесе не істейді?
Сүйек пластикасы (костная пластика) немесе жоғарғы жақта гаймор қуысының түбін көтеру (синус-лифтинг) жасалады.
Бруксизм болса бола ма?
Болады, бірақ арнайы түнгі капа кию және сынуға төзімді цирконий коронкалар қою талап етіледі.
Темекі шексем ше?
Никотин қан тамырларын тарылтып, қызыл иектің жазылуын қиындатады. Имплантацияға дейін және кейін темекіні тоқтатқан жөн.
Кепілдік нені білдіреді?
Егер имплант бірікпей түсіп қалса, клиника оны тегін қайта орнатып береді немесе ақшаны қайтарады (келісімшартқа байланысты).
Имплантпен МРТ жасауға бола ма?
Иә, болады. Титан — парамагнитті металл, ол магнит өрісіне реакция бермейді және орнынан қозғалмайды.
Жасым 70-те, имплант қоюға кеш емес пе?
Кеш емес. Жоғарғы жас шегі жоқ, ең бастысы — жалпы денсаулық жағдайының қалыпты болуы.
Қорытынды
Имплантация — жоғалған тістерді қалпына келтірудің ең тиімді және физиологиялық әдісі. Дегенмен, сәттілік дұрыс жоспарлауға тікелей тәуелді. Жұмысты әрқашан 3D-диагностикадан (КТ) бастаңыз. Егер сіз Алматы клиникаларына онлайн сауал жібергіңіз келсе, мына формуламен сұраңыз: “Менің КТ түсірілімім (сілтеме) және ауыз қуысымның фотосы бар. [Нөмірі] тістің орны бос. Маған орташа сегменттегі кілтке дейінгі бағаны және қажет болса сүйек пластикасының шығынын есептеп беруіңізді сұраймын.” Бұл сізге дәл әрі шынайы жауап алуға көмектеседі.
Ақпарат анықтамалық сипатқа ие. Бұл мақала медициналық кеңес емес. Кез келген хирургиялық араласудың қарсы көрсетілімдері бар. Нақты диагноз мен емдеу жоспарын тек білікті дәрігер-стоматолог (имплантолог) бетпе-бет қабылдау мен КТ-диагностика нәтижелерінен кейін ғана қоя алады.